आनापान शिबिरातील ओरिगामी: बालमनांच्या विकासाचा आणि आनंदाचा प्रवास

विपश्यना केंद्राच्या आनापान शिबिरात लहान मुलांना गेल्या ६ वर्षांपासून ओरिगामी कला शिकवण्याचा माझा सुंदर अनुभव आणि बालमनांच्या विकासाचा हा प्रवास.

Mandar Vaidya

11/14/20261 min read

पुरातन विपश्यना साधनेचे पुनरुज्जीवन आणि तिचा प्रचार-प्रसार भगवान बुद्ध यांनी सुमारे २५०० वर्षांपूर्वी केला. आज ही शुद्ध व वैज्ञानिक साधना तिच्या मूळ स्वरूपात जगभरातील विविध केंद्रांमध्ये शिकवली जात आहे, ज्याचा लाभ लाखो लोक घेत आहेत. या शांततापूर्ण आणि मंगलमय वातावरणात, विपश्यना केंद्रांतर्फे दरवर्षी शालेय सुट्ट्यांच्या काळात लहान मुलांसाठी विशेष 'आनापान शिबिराचे' आयोजन केले जाते. मनाची एकाग्रता, स्थिरता आणि सजगता वाढवणाऱ्या या शिबिरामध्ये गेली ६ वर्षे सातत्याने मला लहान मुलांना 'ओरिगामी' ही हस्तकला शिकवण्याची सुवर्णसंधी मिळत आहे, ही माझ्यासाठी अत्यंत कृतार्थ करणारी गोष्ट आहे.

सुमारे दोन हजार वर्षे जुनी आणि आज 'ओरिगामी' या नावाने जगभर अत्यंत लोकप्रिय असलेली ही प्राचीन जपानी कागद कला नव्या पिढीपर्यंत पोहोचवण्याचे भाग्य मला लाभले, यातच माझ्या या प्रवासाचे मोठे सार्थक सामावले आहे. कागदाचा एक साधा चौरसाकृती तुकडा कोणत्याही कात्रीचा किंवा डिंकाचा वापर न करता, केवळ अचूक घड्या घालून एका सुंदर कलाकृतीमध्ये कसा रूपांतरित करायचा, हे शिकताना लहान मुलांच्या चेहऱ्यावर उमटणारे कुतूहल आणि स्वनिर्मितीचा आनंद खरोखरच शब्दातीत असतो.

विपश्यनेच्या शिस्तीच्या आणि शांत वातावरणात ही कला शिकवल्यामुळे मुलांच्या एकाग्रतेत, कल्पकतेत आणि सर्जनशीलतेत कमालीची वाढ होते. कागदाला आकार देताना मुलांची अचूकता आणि संयम वाढीस लागतो, जो त्यांना आजन्म उपयुक्त ठरतो. बालमनांवर सुंदर, सकारात्मक आणि कलात्मक संस्कार घडवण्याच्या या कल्याणकारी उपक्रमामध्ये माझाही खारीचा वाटा आहे, याचे मला सार्थ समाधान लाभते. येत्या काळातही हा प्रेरणादायी प्रवास असाच अविरत सुरू राहो आणि आनापान, विपश्यना आणि त्यासोबतच ओरिगामीचा गोडवा अधिकाधिक बालकांपर्यंत पोहोचत राहो, हीच माझी मनापासून इच्छा आहे.

काल दि. १३ नोव्हेंबर रोजी सुरु झालेल्या लहान मुलांच्या दोन दिवसांच्या आनापान शिबीरासाठी ७५ मुले उपस्थित होती. हे शिबीर यशस्वी होण्यासाठी सातत्याने आणि मनोभावे प्रयत्न करणाऱ्या सर्वांप्रती मी 'मंगल मैत्री' व्यक्त करतो.

- मंदार वैद्य, कोल्हापूर.

Origami for peace

The joy of Origami for everyone.

Origami School

Join us

© 2026. All rights reserved.